Çınar Park biznes mərkəzi 5-ci bina, 3-cÜ mərtəbə

+994102520651

01 Bloq təfərrüatları

Əsas Vəsaitlərin Uçotu və Müəssisə Fəaliyyətində Rolu

  • 3 iyun 2026
  • 1
Əsas Vəsaitlərin Uçotu və Müəssisə Fəaliyyətində Rolu

Əsas vəsaitlər müəssisənin uzunmüddətli fəaliyyətində istifadə olunan, bir ildən artıq xidmət müddətinə malik və müəyyən dəyər həddini aşan maddi aktivlərdir. Bu aktivlər şirkətin istehsal, xidmət və idarəetmə proseslərinin davamlılığını təmin edir və balansın əsas hissəsini təşkil edir.

Əsas vəsaitlərə kompüterlər, avtomobillər, ofis mebeli, istehsal avadanlıqları, anbar rəfləri, binalar və digər uzunmüddətli istifadə olunan aktivlər aid edilir.

Meyar Təsvir
Maddi forma Fiziki mövcudluğu olmalıdır
İstifadə müddəti 1 ildən artıq olmalıdır
Dəyər həddi Qanunla müəyyən edilmiş minimum dəyəri keçməlidir
İstifadə məqsədi Gəlir əldə etmək və ya fəaliyyətin təmin edilməsi üçün istifadə olunmalıdır

 

Əsas vəsait kateqoriyaları

Əsas vəsaitlər müxtəlif funksional qruplara bölünür:

Kateqoriya Nümunələr
Binalar və tikililər Ofis, anbar, istehsal sexi
Avadanlıqlar Dəzgahlar, generatorlar, kompressorlar
Nəqliyyat vasitələri Yük və minik avtomobilləri
Texniki avadanlıqlar Kompüter, server, printer
Mebel və inventar Masa, stul, dolab, metal rəflər
Öz gücü ilə yaradılan aktivlər Müəssisə daxilində yığılan konstruksiyalar
İcarəyə qoyulan investisiyalar

Kapital təmir və yenidənqurma işləri

 

Materiallardan əsas vəsaitin formalaşdırılması

Müəssisə tərəfindən müxtəlif materiallardan istifadə edilərək uzunmüddətli istifadə üçün obyekt hazırlanarsa, həmin obyekt artıq material deyil, əsas vəsait kimi uçota alınmalıdır.

Bu zaman:

  • obyektə ad verilir
  • inventar nömrəsi təyin edilir
  • balansda qeydiyyata alınır
  • amortizasiya hesablanır

Yanlış yanaşma isə bütün xərclərin birbaşa material xərci kimi silinməsidir.

Xərc növü Uçota daxil edilməsi
Materialların alış dəyəri Bəli
Montaj və quraşdırma xərcləri Bəli
Çatdırılma xərcləri Bəli
İstismara verilmə sənədləşməsi Bəli

 

İnventar nömrələnmənin əhəmiyyəti

Hər əsas vəsaitə unikal inventar nömrəsi verilməsi onun bütün istismar dövrü ərzində izlənilməsini təmin edir.

Bu sistem aşağıdakı imkanları yaradır:

  • aktivlərin izlənməsi və yerləşməsinin müəyyən edilməsi
  • amortizasiya hesablamalarının düzgün aparılması
  • təmir və texniki xidmət xərclərinin uçotu
  • inventarizasiya prosesinin dəqiqliyi
  • bank və maliyyə qurumları qarşısında aktivlərin təsdiqi
  • silinmə və çıxarılma əməliyyatlarının qanuniliyi

 

Uçot aparılmadıqda yaranan risklər

Əsas vəsaitlərin uçotunun düzgün aparılmaması bir sıra maliyyə və hüquqi risklər yarada bilər:

  • kredit əldə edilməsində çətinliklər
  • maliyyə institutları tərəfindən əlavə girov tələbi
  • vergi yoxlamalarında uyğunsuzluqlar
  • cərimə və sanksiyalar riski
  • şirkət dəyərinin yanlış göstərilməsi

 

Əsas vəsaitlərin birbaşa xərcə silinməsinin yanlışlığı

Əsas vəsaitlər birbaşa xərc kimi tanındıqda:

  • vergi bazası süni şəkildə azalır
  • balans hesabatı real vəziyyəti əks etdirmir
  • gələcək xərclərin uçotu çətinləşir
  • vergi və audit riskləri artır

Bu səbəbdən əsas vəsaitlər amortizasiya mexanizmi ilə mərhələli şəkildə xərclərə aid edilir.

 

Kateqoriya Tərkib İllik norma
I Binalar və tikililər 7%
II Maşın və avadanlıqlar 25%
III Kompüter və telekommunikasiya avadanlıqları 25%
IV Nəqliyyat vasitələri 25%
V Digər əsas vəsaitlər 20%

 

Azərbaycanda amortizasiya eyni kateqoriyaya aid aktivlərin ümumi dəyəri üzrə hesablanır.

Təmir Modernizasiya
Mövcud vəziyyətin bərpası Aktivin funksionallığının artırılması
Sıradan çıxmış hissələrin dəyişdirilməsi Yeni və təkmilləşdirilmiş hissələrin əlavə edilməsi
Cari xərc kimi tanınır Aktivin dəyərini artırır
Amortizasiyaya daxil edilmir Sonradan amortizasiya olunur

 

 

 

Gəlin sizinlə müzakirə edək
biznes üçün mühasibat xidməti

Əməkdaşlığa hazırsınız?
[email protected]

axtarış
Yuxarı
Corporate Logo Corporate Logo

Ofis ünvanı

Çınar Park biznes mərkəzi 5-ci bina, 3-cÜ mərtəbə

Telefon nömrəsi

+994102520651 +994102520651